Stilleven Aalten

Verberg de verdrevenen en verraad de vluchtelingen niet

Jesaja 16 vers 3

Gemeente Aalten

Het stilleven van de gemeente Aalten is gebaseerd op de rijke industrie en het imposante verzetsverleden. Van oudsher heeft deze gemeente een sterke band met textiel. Denk aan de thuiswevers, die linnen maakten van in de regio verbouwd vlas, en de latere fabrieken: de textielfabriek in Aalten, de tapijtweverij in Dinxperlo en de knopenfabriek in Bredevoort. Op het stilleven zie je een streng vlas en rollen linnen zoals ze werden opgeborgen in de linnenkast. Hoe voller de linnenkast, hoe rijker de eigenaar. De hoorn in het midden van het stilleven en de pijp links ernaast staan symbool voor de levendige hoornindustrie. Het verwerkingsproces van het hoorn zorgde ervoor dat heel de gemeente gedurende vele decennia was gehuld in een zeer specifieke geur. Er liggen knopen in de compositie die verwijzen naar de knopenfabriek. 

De industriëlen die zich hier vestigden, brachten welvaart en zorgden goed voor de bevolking. Daarnaast brachten ze verschillende geloofsovertuigingen mee, van gereformeerd tot katholiek, die in deze gemeente vreedzaam naast elkaar konden bestaan. De aanwezigheid van vele geestelijken met een groot, nationaal netwerk zorgde er in de Tweede Wereldoorlog voor dat veel inwoners van de gemeente Aalten een bijzondere rol speelden in het verzet. Er werden onderduikers ondergebracht in gezinnen, maar ook kinderen die achterbleven na het bombardement in Rotterdam. Daarnaast werd er een hele groep evacuees uit Scheveningen opgenomen in de gemeenschap. Zij stonden bekend als ‘de vissers onder de boeren’ en hoewel de inwoners hun Scheveningse landgenoten nauwelijks konden verstaan, vonden ze elkaar in het geloof. In het stilleven zijn de Scheveningse evacuees verbeeld door de vis en de octopus en de muts met de oorijzers. Het verhaal gaat dat een van de Scheveningse verstekelingen een man wist te redden van een razzia door hem deze muts op te doen. Zo werd hij aangezien voor een vrouw. 

De militaire kruisjes en onderscheidingen, het identiteitsbewijs en de verschillende brieven verwijzen eveneens naar de oorlog en het verzet in deze grensgemeente. Het doopskleedje aan de rechterkant is bovendien gemaakt van parachutestof. Het borstbeeldje aan de rechterkant is gemaakt naar het evenbeeld van verzetsheld Jan Wikkerink, oftewel Ome Jan die een grote rol speelde in het verzet. Ook zijn dochters waren betrokken. Ze zorgden voor ondergedoken kinderen en brachten als koerier verzetsboodschappen met de fiets naar Driebergen. De roze accenten in het stilleven verwijzen naar de belangrijke rol die vrouwen hebben vervuld tijdens de oorlog en de opkomst van de industrie.