Stilleven Doetinchem


Gemeente Doetinchem

In het stilleven van Doetinchem ligt een groot accent op het bijzondere archief dat in het Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers bewaard wordt. De twee oudste archiefstukken van Nederland liggen daar opgeborgen: twee schutbladen van perkament met teksten van Gregorius de Grote afkomstig uit de negende eeuw. De twee perkamenten bladen vormden eeuwenlang de omslag voor een Doetinchemse stadsrekening uit 1533. Pas in 2016 werd ontdekt dat de bladen in werkelijkheid veel ouder waren. 

In het stilleven zijn de sporen van de tijd letterlijk terug te zien in de papieren en de perkamenten. Sommige bladen zijn redelijk vervallen, andere documenten zijn gerestaureerd. In archieven proberen we de tijd te bewaren. In feite is dit stilleven een voorbeeld van het streven om de tijd, hoe lang geleden ook, vast te houden. De loper met het zwarte zand staat symbool voor het verleden en de tijd die achter ons ligt.  

De eieren verspreid over de compositie zijn een letterlijke verwijzing naar de manier waarop de stad Doetinchem is gevormd. Het historische centrum van Doetinchem wordt ‘het ei’ genoemd en de twintigste-eeuwse woonwijken eromheen dragen de bijnaam ‘de schil’. Doetinchem is flink getroffen door bombardementen uit de Tweede Wereldoorlog. Gedurende de hele oorlog bleef de stad zo goed als onaangetast, maar in maart 1945 ging het op het laatste nippertje mis: drie vergissingsbombardementen door de geallieerden vaagden het hart van de stad bijna compleet van de kaart. 

Al eerder moest Doetinchem opnieuw worden opgebouwd: in de Middeleeuwen werd de stad geteisterd door stadsbranden. De grootste werd per ongeluk aangestoken door een bakker die zijn vlas wilde drogen in de oven. Ook de originele oorkonde die Doetinchem stadsrecht gaf, ging in de brand verloren. De stempel links vooraan verwijst daarnaar. De branden worden in het stilleven gesymboliseerd door het rode lint. Rood is de kleur van vuur, en verwoesting is een rode draad door de geschiedenis. 

Links op het stilleven ligt nog een krant. Deze verwijst naar Uitgeversmaatschappij C. Misset. Een uitgeverij die van groot economisch belang was en die door haar progressieve sociaal-maatschappelijke visie bovendien een motor was voor vooruitgang en verandering. De Uitgeversmaatschappij had hart voor haar werknemers. Zo beschikten ze in 1916 al over een pensioenfonds. Daarnaast was de uitgeverij zeer betrokken bij de gemeenschap. Met hulp van Misset werd een vliegveld aangelegd, een openluchtzwembad gemaakt en een hotel gebouwd. De blauwe gloed die het stilleven kleurt, is een verwijzing naar de blauwe kleur in de vlag van de gemeente Doetinchem.